Krant van Blankenberge | Oorlogskroniek | September 1917
Blankenberge: 01/09/2017 - Auteur: Pieter Deschoolmeester Oorlogskroniek | September 1917 ★ ★ ★ ★ ★ 5 september 1917

Marie-Elisabeth Notebaert noteert in haar dagboek dat ze vandaag maar liefst 20 vliegtuigen boven Blankenberge had gezien.(1)

★ ★ ★ ★ ★ 7 september 1917

De Duitse oorlogsboot S.M.S. Kaiserin komt na een grondig onderhoud in Brugge terug aan in de Blankenbergse haven. Omdat deze 'Motorboot' om de haverklap stuk was en het monteren en demonteren ervan telkens ongewoon veel tijd in beslag namen, overwoog men 'die Zurückgabe des Bootes an die Kaiserliche Werft' in Brugge en een vervanging van dit vaartuig door een andere oorlogsboot, namelijk de S.M.S. Helgoland, die 'mit eigenen Mitteln in kurzer Zeit' operationeel gemaakt kon worden.(2)



[Verslag waarin de technisch gebreken aan de S.M.S. Kaiserin worden opgesomd, Bundesarchiv Militärarchiv Freiburg.]

De Duitse bezetter kondigt af te zullen beginnen met de opeising van de 'Kirchenglocken' of kerkklokken. Deze moesten weggenomen worden met behulp van lokale arbeidskrachten. De Kommandantur was van plan om binnenkort ook alle andere kerkvoorwerpen in spaarmetaal (staanders, kandelaars, ornamenten, enzovoort) in kisten te laten verpakken en over te brengen naar het Duitse Ministerie van Oorlog.(3)

★ ★ ★ ★ ★ 10 september 1917

Vandaag worden de geschutsbeddingen in batterij Kaiserin verbreed 'um die Geschütze nach Land schwenken zu können'. Tegelijkertijd werkte men verder aan de meest oostelijk gelegen hoofdmunitieruimte.(4)

★ ★ ★ ★ ★ 11 september 1917

De 31-jarige huishoudster Nathalie Danneels uit Uitkerke krijgt toestemming om haar vader in Vlissegem te gaan helpen met de oogst.(5)



[Reistoelating afgeleverd aan Nathalie Sandelé - Danneels. SAB.]
★ ★ ★ ★ ★ 17 september 1917

De Stadtkommandant verplicht de Blankenbergenaar Joris Maertens uit de Smedenstraat nr. 10 om zijn kinderen 'uit de school te houden, ten gevolge van het geval van aanstekelijke ziekte' die één van zijn kinderen had opgelopen.(6)


De Uitkerkse pastoor Leander Verplaetsen schrijft in zijn Liber Memorialis:

'Slecht nieuws van de Commandantur van Blankenberghe dat al de klokken en voorwerpen van metaal, van koper, zilver en goud en al d'ornamenten, ook 't lijnwaad moest geleverd worden – dit voor de kerk van Blankenberghe, van Uytkerke en Zuyenkerke!'(7)


Het brandstoffendepot van de in de Blankenbergse haven ondergebrachte 'Motorbootabwehrabteilung', dat ingericht was in een pand in de Boyavalhelling (de huidige W. Van Heckehelling), was slechts door middel van een glazen deur gescheiden van de straatzijde. Uit veiligheidsoverwegingen beveelt de bezetter om deze te vervangen door een ijzeren deur met slot.(8)



[Bevel van de Kommandantur om het brandstoffendepot voor de Duitse oorlogsboten beter te beveiligen. SAB.]
18 september 1917

Arthur Verlynde, hoofdonderwijzer van de Blankenbergse Sint-Pietersschool, schrijft in zijn dagboek dat er aan de oostzijde van de stad talrijke draadversperringen aangelegd zijn en dat de bezetter 'op verscheidene pachthoeven batterijen en machienegeweren' had opgesteld.(9)

★ ★ ★ ★ ★ 21 september 1917

De Uitkerkse weduwe Van Hove uit de Lissewegestraat moet vandaag haar paard naar de boerderij van de weduwe Van Hulle (hoek Kerkstraat – Paul Devauxstraat) brengen voor een grondig onderzoek door de 'Divisionsveterinär' omdat deze mogelijks 'Rotz' of 'het snot' heeft.(10) Uit voorzorg liet de bezetter waarschuwingsborden plaatsen op het erf van deze weduwe. Toen uiteindelijk bleek dat het paard kerngezond was, besloot de Stadtkommandant enkele dagen later om de waarschuwingsborden weg te halen. (11)

★ ★ ★ ★ ★ 22 september 1917

Het Hulp- en Voedingscomiteit van Blankenberge verneemt van het schepencollege dat het aardappelrantsoen verminderd wordt 'van 300 op 200 grammen per hoofd en per dag'.(12)


Het Blankenbergse gemeentebestuur smeekt de Stadtkommandant om 'de noodige maatregelen te willen treffen voor de verwarming van de openbare gebouwen, van de scholen en van het hospitaal onzer stad, gedurende den aanstaanden winter'.(13)

★ ★ ★ ★ ★ 23 september 1917

De Uitkerkenaar Gustaaf Devroe, soldaat bij het 24ste Linieregiment, sneuvelt 'voor België' in Wulveringem. Eind december 1917 zou deze jonge man 25 jaar geworden zijn.(14)

★ ★ ★ ★ ★ 24 september 1917

Vandaag bouwen opgeëiste arbeiders verder aan de kelder van batterij Mittel die gelegen was in de duinen net ten oosten van batterij Kaiserin. Eveneens vonden er die dag nog verstevigings- en versterkingswerken plaats aan de voorzijde van deze batterij.(15)

★ ★ ★ ★ ★ 25 september 1917

De bezetter neemt de kerkklokken van Blankenberge in beslag. Enkele dagen later volgen deze van de Uitkerkse Sint-Amanduskerk.(16)

★ ★ ★ ★ ★ 27 september 1917

Zonder medeweten van het schepencollege heeft het Blankenbergse armenbestuur aan het Gemeentekrediet een geldsom van 20.000 euro gevraagd om 'in de noodzakelijke uitgaven van het Armbestuur te kunnen voorzien'. Het lokale schepencollege voelde zich gepasseerd en reageerde schriftelijk als volgt: 'Wij voorzien wat zal gebeuren: op zeker oogenblik zal er geen geld meer voorhanden zijn, om de uitgaven der armenbakkerij, enz. te dekken en zulks zal dan weer natuurlijk de schuld zijn van het college en van den secretaris!' Om die reden was het dan ook van belang dat het armenbestuur het schepencollege telkens officieel verwittigde 'dat het noodig is, aan het Gemeentekrediet eene te bepalen som te vragen'.(17)


De Uitkerkenaars krijgen te horen dat de avondklok binnen enkele dagen zal ingesteld worden op 21u. Handelszaken mochten elke dag open blijven tot 19u en op zondag tot 20u. Apotheken en winkels die hoofdzakelijk levensmiddelen of kranten verkochten, kregen het bevel om, net als de cafés en restaurants, uiterlijk om 21u hun deuren te sluiten.(18)



[De bezetter voerde verplichte sluitingsuren in voor handelszaken en drinkgelegenheden. SAB.]
★ ★ ★ ★ ★
29 september 1917


Lodewijk Troffaes en Virginie Achtergaele verliezen hun 25-jarige ongehuwde zoon René. Deze jongeman, ingelijfd bij het 4de Linieregiment, sneuvelde op de voorlaatste dag van september van 1917 in Kaaskerke bij Diksmuide.(19)



[Foto van soldaat Renaat of René Troffaes. Kunstpatrimonium Blankenberge, KP1778.]
★ ★ ★ ★ ★ 29 september 1917

De bewoners van de Meiboomwijk aan het Duitse vliegveld van Uitkerke, dat toen in volle aanbouw was, worden door de Duitse overheid verplicht om hun woningen en landerijen te verlaten.(20)



[Bevel tot ontruiming van ‘huizen en grondstukken’ in de buurt van het Duitse vliegveld. SAB.]
★ ★ ★ ★ ★ 30 september 1917

De bezetter neemt geallieerde vliegtuigen boven Blankenberge onder vuur. Tijdens deze beschieting viel een projectiel op het huis van de Blankenbergse visser Alexander Van de Pitte in de Parkstraat nr. 65. De bom kwam in de keuken terecht en ontplofte. Dit incident veroorzaakte geen slachtoffers, maar de materiële schade was enorm.(21)

★ ★ ★ ★ ★ (1) Dagboek van Elisabeth Notebaert, 11 mei 1917 – 13 juli 1919, Verzameling Demeyer – De Nys
(2) Bundesarchiv Militärarchiv Freiburg, RM 120-49
(3) SAB, 542, Register voor de Scheinen van den Opvorderingsdienst 1917, 2de register, p. 129
(4) Bundesarchiv Militärarchiv Freiburg, RM 120/v 290, Stand der Arbeiten in den Batterien des Artelleriekommmandeurs Ost. Vom 1 juli 1917 bis 31 /12/1917
(5) SAB, Uitkerke, doos 232, doorgangsbewijzen van september 1917
(6) SAB, uitgaande briefwisseling van 17 september 1917
(7) Uit het Liber Memorialis van Leander Verplaetsen van september 1917 in Robert Boterberge, Blankenberge in en om de Eerste Wereldoorlog, Kring voor heemkunde dokter Van Damme, Blankenberge, p. 163
(8) SAB, 542, Register voor de Scheinen van den Opvorderingsdienst 1917, 2de register, p. 131
(9) Uit het dagboek van Arthur Verlynde van 18 september 1917 in Robert Boterberge, Blankenberge in en om de Eerste Wereldoorlog, Kring voor heemkunde dokter Van Damme, Blankenberge, p.p. 123
(10) SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 18 september 1917
(11) Idem, verordeningen van 29 september 1917
(12) SAB, uitgaande briefwisseling van 22 september 1917
(13) Idem, 22 september 1917
(14) SAB, Uitkerke, overlijdensakten van de burgerlijke stand van 1917, p. 31
(15) Bundesarchiv Militärarchiv Freiburg, RM 120/v 290, Stand der Arbeiten in den Batterien des Artelleriekommmandeurs Ost. Vom 1 juli 1917 bis 31 /12/1917
(16) Uit het Liber Memorialis van Leander Verplaetsen van september 1917 in Robert Boterberge, Blankenberge in en om de Eerste Wereldoorlog, Kring voor heemkunde dokter Van Damme, Blankenberge, p. 163
(17) SAB, uitgaande briefwisseling van 27 september 1917
(18) SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 27 september 1917
(19) SAB, Uitkerke, overlijdensakten van de burgerlijke stand van 1917, p. 31
(20) SAB, Uitkerke, doos 234, verordeningen van 29 september 1917
(21) Fragment uit het dagboek van Marcel Maezeman, privéverzameling

Voor meer info of vragen rond de 'Oorlogskroniek' kunt u contact opnemen met de stadsarchivaris Pieter Deschoolmeester via e-mail archief@blankenberge.be of op het telefoonnummer ☎ +32 (0)50 63 64 25.
Neem ook een kijkje op: www.blankenberge.be/degrooteoorlog

© www.krantvanblankenberge.be